Em îro bi hev re ne ku em behsa yek ji girîngtirîn dosyayên ku bi ewlehiya civakê ve eleqeder dike, ev dosya ewlehiya tirafîkê ye ku ta niha wekî pêşbirkeke rasteqîn li ser asta mirovî û aborî tê dîtin.
Bîlançoyên giştî diyar dike ku qezayên tirafîkê yek ji sedemên serke yên mirin û birîndariyê ye di encama wê de salane sed hezaran qeza ku di encama wê de bi hezaran kes dimrin û bi deh hezaran birîndar di navbera yên sivik û metersîdar encam didin tevî ziyanên mezin yên madî.
Têkildarî cezayên tirafîkê, di sala 2025 an de jimara cezayan gihşt (758,627) derbarê amûrên xemilandine otombîlan ku qedexe kirî ne mîna ( şewq, perde,û fêmê ku dîtinê kêm dikin) 6579 parçe hatine serdest kirin.
Dateyên li jêrê diyar dikin ku:
. Cezayên leza zêde nêzî 30-40 ji sedî cezayên hatine tomarkirin.
. Cezayên ne pabendîbûna bi şaxîsatên tirafîkê nêzî 15- 20 ji sedî ye.
. Cezayên bikaranîna telefonan di dema ajotinê de her ku diçe zêde dibe ji sedî15-20 ji cezayan.
. Tevî cezayên ne girêdana kembera ewlehiyê, derbaskirina çewt û ajotina bê serûber.
Herwiha dîrase û lêkolîn diyar dike ku mirov dimîne sedema sereke ya rêjeya 80 ji sedî ya rûdana qezayan e, ew jî di encama reftar û islûbên şaş û ne pêkanîna wan bi rêgezên tirafîkê û riyan, paşê tiştên dîtir yên otombîl û riyan tên.
Bandora qezayên tirafîkê ne tenê li ser ziyanên mirovî tên dîtin ji lewra li ser:
Ziyanên aborî ku bi miliyaran bandor dike.
Zexteke mezin li ser aliyên tenduristî û xizmetguzariya rewşên awarte dike.
Bndorên piskolojî û civakî li ser endam û malbatê dike.
Li jêrê bîlançoya qezayên tirafîkê yên di sala 2025an de rû dane diyar dikin:
– Jimara qezayan (3732)
– Jimara derbeyan( 2688)
– Jimara birîndaran(2210)
– Jimara miriyan(219)
Li ser vî esasî em tekez dikin ku ewlehiya tirafîkê erka me giştî ye û hevbeş e lewma tê xwestin ku aliyên fermî, dezgehên ragihandinê û saziyên civakê bi hev re destek bidin ew jî di riya:
– Belavkirina hişmendiya rast ya tirafîkê.
– Pabendîbûna bi zagonên tirafîkê
– Misogerkirina çanda ajotina aram
– Destekdayîna hemleyên hişmendî û çavdêriyê
Di dawî de, em di wê baweriyê de ne ku pabendîbûna zagonên tirafîkê ne tenê sîstemeke were pêkanînî lê belê reftarekî çandî ye ku hem can hem civakê diparêze.
Ji bo we silav û rêz
